ფსიქოლოგია

Error message

  • Deprecated function: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; views_display has a deprecated constructor in include_once() (line 3491 of /home/dgssge/includes/bootstrap.inc).
  • Deprecated function: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; views_many_to_one_helper has a deprecated constructor in require_once() (line 127 of /home/dgssge/sites/all/modules/ctools/ctools.module).

დაძლევა

Coping

დაძლევის ცნებასთან დაკავშირებით განასხვავებენ სამ ძირითად თეორიულ და მეთოდოლოგიურ მიდგომას, თითოეული მათგანი განსხვავებულად განმარტავს დაძლევის კონსტრუქტს.

დაჯგუფება

Chunking

დაჯგუფება მსგავსების ან სხვა მაორგანიზებელი პრინციპის საფუძველზე, დასახსომებელი მასალის პატარ-პატარა ჯგუფებად რეკონფიგურაციის

დეკლარაციული მეხსიერება

Declarative Memory

მეხსიერების ტიპი, რომელიც ფაქტებისა და მოვლენების დახსომებაზეა მიმართული და სემანტიკურ და ეპიზოდურ მეხსიერებას აერთიანებს.

დენდრიტები

Dendrites

დენდრიტები (ბერძ. “dendron” - ხე, „ხესავით დატოტვილი“) ნეირონის მოკლე, დატოტვილი მორჩებია, რომლებიც შემოსულ ინფორმაციას იღებენ.

დეტერმინიზმი

Determinism

დოქტრინა, რომელიც გულისხმობს, რომ ყველა მოვლენა — ფიზიკური, ფსიქიკური და ქცევითი — განპირობებულია კონკრეტული მიზეზებით, რომელთ

დიდი ტვინი

Cerebrum

თავის ტვინის უდიდესი ნაწილი. მასში თითქმის ყველა მოდალობის ინფორმაცია იყრის თავს.

დივერგენტული აზროვნება

Divergent Thinking

ანუ კრეატული (შემოქმედებითი) აზროვნება არის აქტივობა, რომელსაც ახალ ინფორმაციამდე ან მანამდე მიუგნებელ გადაწყვეტებამდე მივყავართ. ზოგიერთი პრობლემის გადაჭრა მოქნილობას, ორიგინალურობას და გამომგონებლობას მოითხოვს, განსაკუთრებით ის პრობლემები, რომელბისთვისაც ინდივიდმა უნიკალური გადაწყვეტა ან გამოსავალი უნდა მოძებნოს.

დისოციაციური ამნეზია

Dissociative Amnesia

დისოციაციური აშლილობა, რომლის დროსაც ინდივიდი ვერ იხსენებს მნიშვნელოვან პიროვნულ გამოცდილებას და, ყოველგვარი ორგანული დისფუნქციის გარეშე, ფსიქოლოგიური ფაქტორებით არის გამოწვეული.

დისოციაციური აშლილობები

Dissociative Disorders

ფსიქოლოგიური აშლილობების ჯგუფი, რომელიც ცნობიერების, მეხსიერების, იდენტობის, ემოციის, აღქმის, სხეულის აღქმის, მოტორული კონტროლ

დისპოზიციური ცვლადები

Dispositional Variables

ორგანიზმული ცვლადი ანუ ადამიანის ქცევის შინაგანი დეტერმინანტი. დისპოზიციური ცვლადების მაგალითებია მორცხვობა, ინტელექტის დონე, და მოტივაცია, კომუნიკაბელურობა.

დსმ-5

DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual)

ფსიქოლოგიური აშლილობების სადიაგნოსტიკო და სტატისტიკური სახელმძღვანელო ფსიქოლოგიური აშლილობებისა და მათთან ასოცირებული კრიტერიუ

ეგო

Ego

პიროვნების ასპექტი, რომელიც მონაწილეობს თვითდაცვაში და ინსტინქტურ ლტოლვებსა და იმპულსებს შესაბამის არხებში მიმართავს.

ეგოს დაცვის მექანიზმები

Ego Defense Mechanisms

ფსიქიკური სტრატეგიები, რომლებსაც ეგო ყოველდღიური კონფლიქტებისაგ ან თავის დასაცავად და შფოთვის შესამცირებლად იყენებს.

ევოლუციური მიმდინარეობა

Evolutionary Perspective

ევოლუციური მიდგომა ფსიქოლოგიის დარგის ერთ-ერთი მიმდინარეობაა, რომელიც ხაზს უსავამს ქცევით და ადაპტურობის მნიშვნელობას.

ევრისტიკა

Heuristics

ევრისტიკა ეწოდება კოგნიტურ სტრატეგიას ან „პრაქტიკულ მეთოდს“, რომელიც ხშირად გამოიყენება როგორც შემოკლებული გზა რთული ამოცანის

ემოცია

Emotion

ცვლილებათა რთული პატერნი, რომელიც მოიცავს ფიზიოლოგიურ აგზნებას, გრძნობებს, კოგნიტურ პროცესებსა და ქცევას; ეს არის პასუხი სიტუაციაზე, რომელიც პიროვნულად მნიშვნელოვნად არის აღქმული.

ემოციის კოგნიტური შეფასების თეორია

Cognitive Appraisal Theory of Emotion

ემოციის კოგნიტური შეფასების თეორიის მიხედვით, ემოციის განცდა კოგნიტური შეფასებისა და ფიზიოლოგიური განცდების ერთობლივი ურთიერთქმედების შედეგად წარმოიქმნება.

ემოციური ინტელექტი

Emotional Intelligence

ყველაზე მეტად გავრცელებული განმარტების თანახმად, ემოციური ინტელექტი არის ემოციების აღქმის, გაგების, გამოხატვის, მართვისა და რეგულირების უნარი.

ენდოკრინული სისტემა

Endocrine System

ენდოკრინული სისტემა ჯირკვლების ერთობლიობაა, რომლებიც გამოიმუშავებენ და სისხლში გამოყოფენ ქიმიურ ნივთიერებებს —

ენის შექმნის უნარი

Language-making Capacity

თანდაყოლილი სახელმძღვანელო პრინციპები, რომლებსაც ბავშვები ენის შესწავლის ამოცანის შესრულებისას იყენებენ.

ეროგენული ზონები

Erogenous Zones

კანის ზედაპირის ადგილები, რომლებიც განსაკუთრებით მგრძნობიარები არიან გაღიზიანებისადმი და ეროტიულ და სექსუალურ შეგრძნებებს წარმ

ეფექტის კანონი

Law of Effect

დასწავლის ძირითადი კანონი, რომლის არსი ისაა, რომ რეაქციის ალბათობა შეიძლება გაიზარდოს გარკვეული შედეგებით და შემცირდებს სხვა შედეგებით.

ექსპერიმენტული მეთოდი

Experimental Method

კვლევის მეთოდი, რომელიც დამოუკიდებელი ცვლადით მანიპულაციას გულისხმობს დამოკიდებულ ცვლადზე მისი ეფექტის დასადგენად.

ექსპოზიციური თერაპია

Exposition Therapies

ფსიქოლოგიური აშლილობების მკურნალობის ტექნიკათა ერთობლიობა, რომლებშიც კლიენტს შემაშინებელი ან შფოთვის გამომწვევი სტიმული ერთბაშ

ზალპის პრინციპი

Volley Principle

ეს არის სიხშირის თეორიის განვრცობა, რომლითაც დაიძლევა ამ თეორიის შეზღუდვა და რომელიც ამტკიცებს, რომ როცა ბგერითი ტალღის სიხშირე აღემატება იმ სიხშირეს, რომლითაც ცალკეულ ნეირონს შეუძლია განმუხტვა, რამდენიმე ნეირონი განიმუხტება ერთად, როგორც ჯგუფი, შემოსული ბგერის ტონის სიმაღლის შესატყვისი სიხშირით.

თავის ტვინის ქერქი

Cerebral Cortex

თავის ტვინის ქერქი თავის ტვინის ჰემისფეროების გარეთა ზედაპირია, რომელიც ნერვული უჯრედების სხეულებ

თალამუსი

Thalamus

თავის ტვინის ნაწილი, რომელიც სენსორულ ინფორმაციას გადასცემს დიდი ტვინის ქერქს.

თემატური აპერცეფციის ტესტი

Thematic Apperception Test

თატ — პროექციული ტესტი, რომელშიც ინდივიდს გარკვეული თანმმდევრობით წარედგინება სურათები (რომლებიც მრავალგვარი ინტერპრეტაციის შესაძლებლობას იძლევა) და მოეთხოვება თითოეული მათგანის მიხედვით მოთხრობის მოფიქრება.

თვალსაჩინო ვალიდობა

Face Validity

შინაარსის ვალიდობის ქვესახეობა, რომელიც გვიჩვენებს,  რამდენად არის ტესტის ამოცანები უშუალოდ დაკავშირებული გასაზომ ცვლადთან.

თვალსაჩინო/აშკარა მოძრაობა

Apparent Motion

თვალსაჩინო/აშკარა მოძრაობა მოძრაობის ან ზომის ცვლილების ილუზიაა, რომელიც განპირობებულია ვიზუალური სტიმულის თავისებურებებით (ვიზუალური ხრიკებით) ანუ ეს არის ოპტიკური ილუზია, რომელიც უმოძრაო ობიექტს წარმოაჩენს მოძრავად.

Pages