ფსიქოლოგია

კონსისტენტობის პარადოქსი

Consistency Paradox

მოვლენა, რომლის დროსაც სხვადასხვა დროს და განსხვავებული დამკვირვებლების მიერ მოცემული პიროვნების შეფასებები კონსისტენტურია მაშინ, როცა ადამიანის ქცევის შეფასებები სხვადასხვა სიტუაციაში არ არის კონსისტენტური.

კონსტანტობა

Constancy

ზოგადად, შეგრძნების რეცეპტორებში სტიმულაციის ცვლილების მიუხედავად, სამყაროს, როგორც უცვლელის, მდგრადისა და სტაბილურის აღქმა.

კონტრგადატანა

Counter-Transference

ფსიქოანალიტიკოსის არაცნობიერი რეაქციები პაციენტის გადატანაზე (ტრანსფერზე), მის მიერ ანალიტიკოსზე პროექცირებული გრძნობების ჩათვლით. 

კონტრგანპირობება

Counterconditioning

თერაპიული ტექნიკა, რომლითაც ხდება გამომუშავებული ახალი რეაქციით არაადაპტური რეაქციით ჩანაცვლება.

კონტროლის პროცედურები

Control Procedures

მეთოდები, რომელთა საშუალებითაც ექსპერიმენტატორი ცდილობს, უცვლელად შეინარჩუნოს ყველა ცვლადი და პირობა, გარდა განზრახ შემოტანილი დამოუკიდებელი ცვლადისა.

კონფორმულობა

Conformity

ადამიანების ტენდენცია, მოერგონ ჯგუფის ან სოციალური გარემოს სხვა წევრების   ქცევებს, განწყობებსა და ღირებულებებს. 

კორელაციური მეთოდები

Correlational Methods

კვლევის მეთოდოლოგიები, რომლებიც განსაზღვრავენ, როგორი კავშირი აქვს ერთმანეთთან ორი ცვლადს ან ნიშან-თვისებას.

კრეატულობა

Creativity

ისეთი იდეების გენერირებისა და პროდუქტის შექმნის უნარი, რომელიც ახალი, ღირებული და აქტუალურია მოცემულ პირობებში.

კრისტალიზებული ინტელექტი

Cristalazed Intelligence

ინტელექტის კომპონენტი, რომელშიც შედის პიროვნების მიერ შეძენილი ცოდნა და ამ ცოდნის გაზრდა-გამოყენების უნარი; იზომება ლექსიკური მარაგის, არითმეტიკული და ზოგადი ინფორმირებულობის ტესტებით.

ლიბიდო

Libido

ფსიქიკური ენერგია, რომელიც მიმართავს ინდივიდს ყველა ტიპის შეგრძნებითი, განსაკუთრებით, სექსუალური სიამოვნებისკენ.

ლიმბური სისტემა

Limbic System

თავის ტვინის სტრუქტურა, რომელიც აკონტროლებს მოტივირებულ ქცევას, ემოციურ მდგომარეობასა და მეხსიერებას.

ლოკოკინა

Cochlea

სმენის ძირითადი ორგანო, რომელიც მოთავსებულია შიდა ყურში. ენდოლიმფით სავსე სპირალურად დახვეული მილი (იხ. ნახატი).

ლტოლვები

Drives

შინაგანი მდგომარეობა, რომელიც ორგანიზმის ფიზიოლოგიურ მოთხოვნილებებში წონასწორობის დარღვევის საპასუხოდ აღმოცენდება.

მანიაკალური ეპიზოდი

Manic Episode

ბიპოლარული აშლილობის კომპონენტი, რომელიც ხასიათდება უკიდურესი აღფრთოვანებისა და უსაზღვრო ეიფორიის პერიოდებით, გრანდიოზულობის გრძნობებითა და აზრებით, საკმარისი მიზეზისა და რეალური პიროვნული შესაძლებლობები არარსებობის პირობებში.

მართული გადასინჯვა

Guided Search

ვიზუალურ ანუ მხედველობის აღქმაში გარემოს პარალელური გადასინჯვა ერთი ძირითადი თვისების მიხედვით, რომელიც ყურადღებას წარმართავს თვისებათა უფრო რთული კომნიანციის მქონე ობიექტის ადგილმდებარეობისაკენ.

მე-კონცეფცია

Self-Concept

მე-კონცეფცია დინამიკურ ფსიქიკურ სტრუქტურას ეწოდება, რომელიც მრავალ კომპონენტს მოიცავს, მათ შორის  თვითშეფასებას,  მოგონებებს ს

მეტაანალიზი [ფსიქოლოგია]

Meta-analysis

არის ჰიპოთეზების შესამოწმებელი სტატისტიკური მეთოდი, სტატისტიკური პროცედურების გამოყენება მრავალი, ურთერთდაკავშირებული კვლევები

მეტამეხსიერება

Metamemory

იმპლიციტური ან ექსპლიციტური ცოდნა მეხსიერების უნარებისა და ეფექტური სტრატეგოების შესახებ, მეხსიერების შემეცნება.

მეცნიერული მეთოდი

Scientific Method

მონაცემთა შეგროვებისა და ინტერპრეტაციის პროცედურების ერთობლიობა, რომლის საშუალებითაც მინიმუმამდეა დაყვანილი შეცდომის წყარო და

მიგების ნორმა

Reciprocity Norm

მოლოდინი, რომ გაწეული სამსახური დაგიბრუნდება. თუ ერთი ადამიანი მეორეს რაიმეს უკეთებს, მეორემაც რაიმე უნდა გაუკეთოს საპასუხოდ.

მიდრეკილება-სტრესის მოდელი

Diathesis-stress Model

ფსიქოლოგიური აშლილობების გამომწვევი მიზეზების ახსნის მოდელი, რომელიც გენებისა და გარემოს ურთიერთქმედების სპეციფიკურ მეთოდს ეფუძნება და რომლის მიხედვითაც, ინდივიდები გარკვეული ნიშნების ან ქცევების გამოვლენის თანდაყოლილი ტენდენციებით ხასიათდებიან, რომლებიც, შესაძლოა, სტრესის დროს გააქტიურდნენ.

მიზნით მართული სელექცია

Goal-directed Selection

მიზნით მართული სელექცია განსაზღვრავს იმას, რატომ ირჩევენ ადამიანები შემომამავალი სენსორული ინფორმაციის რაღაც ნაწილს შემდგომი გ

მიღწევის მოთხოვნილება

Need For Achievement

მიღწევის მოთხოვნილება შეიძლება განვიხილოთ როგორც ადამიანის ერთ-ერთი ბაზისური და ძირითადი მოთხოვნილება, რომელიც მოიცავს მიზნის

მიჩვევა

Addiction

მდგომარეობა, როცა ორგანიზმი ფუნქციონირებისათვის ითხოვს ნარკოტიკს და ნარკოტიკების არ არსებობას თან ახლავს დამანგრეველი, მტკივნეული ფსიქიკური და ფიზიკური რეაქციები.

მიჯაჭვულობა

Attachment

ძლიერი, ხანგრძლივი ემოციური ურთიერთობა ბავშვსა და მასზე რეგულარულად მზრუნველ მოზრდილს შორის.

მნემონიკური ხერხები

Mnemonics

(ბერძნული სიტყვიდან neh-Monic — „მოიგონე“) სტრატეგიები ან საშუალებები, რომლებიც ხელს უწყობენ ფაქტების გრძელი მწკრივის აღბეჭდვას ნაცნობ და ადრე აღბეჭდილ ინფორმაციასთან დაკავშირების გზით.

მოდელირება მონაწილეობით

Participant Modeling

მონაწილეობით მოდელირება არის თერაპიული ტექნიკა, როდესაც თერაპევტი კლიენტს სასურველ ქცევას უჩვენებს და მხარდამჭერი წახალისებით

მოთხოვნითი მახასიათებლები

Demand Characteristics

ექსპერიმენტული სიტუაციის მანიშნებლები, რომლებიც ზემოქმედებენ კვლევის მონაწილეებზე და ანიშნებენ მათ,  რას ელიან მათგან ექსპერიმენტატორები.

მოთხოვნილებათა იერარქია

Hierarchy of Needs

მასლოუს შეხედულება, რომ ბაზისური ადამიანური მოტივები ქმნიან იერარქიას და ეს მოთხოვნილებები იერარქიის თითოეულ დონეზე გარკვეული

მოლოდინის ეფექტი

Expectancy Effects

აღნიშნავს სიტუაციას, რომელშიც საკუთარი ან სხვა ადამიანის მომავალი ქცევის შესახებ მოლოდინები ასრულებს თვითქმნადი წინასწარმეტყველების (self-fulfilling prophecy) როლს.

მოლოდინის თეორია

Expectancy Theory

მოლოდინის თეორია სამუშაო მოტივაციის თეორიაა, რომლის მიხედვით მუშაკი მაშინ არის მოტივირებული, როცა ელის, რომ მისი ძალისხმევა და

მომწიფება

Maturation

მომწიფება ეწოდება განვითარების განმავლობაში მემკვიდრეობის უწყვეტ გავლენას.

მორალურობა

Morality

მორალურობა ფასეულობათა და რწმენათა ერთიანი სისტემაა, რომელიც ინკორპორირებულია ინდივიდში და იძლევა იმის გარანტიას, რომ პიროვნებ

მოსვენების პოტენციალი

Resting Potential

როდესაც ნერვული უჯრედი არ არის აქტიური ანუ მოსვენებულია, მის შიდა არეში დაახლოებით ათჯერ უფრო მეტი კალიუმის იონია, ვიდრე გარეთ

მოტივაცია

Motivation

მოტივაციის ცნება ლათინური ენიდან მომდინარეობს, კონკრეტულად სიტყვიდან “movere”, რაც მოძრაობას, მიზნისკენ სწაფვას, მიმართულების

მოტორული ქერქი

Motor Cortex

თავის ტვინის დიდი ჰემისფეროების ნაწილი, რომელიც აერთიანებს პირველად მოტორულ ქერქს, პრემოტორულ ქერქს, დამატებით მოტორულ არესა დ

მოქმედების პოტენციალი

Action Potential

ნერვული უჯრედის (ნეირონის) ან კუნთური უჯრედის მემბრანის ელექტრული პოლარიზაციის ხანმოკლე (დაახლოებით წამის 1/1000) ცვლილება.

Pages